Zoeken
  • Floor Matla

2.2 Het alternatief van de verwachting

Bijgewerkt op: 24 dec 2020

Continu spelen verwachtingen een rol in ons leven: verwachtingen van onszelf, van anderen en andersom. Helaas lukt het niet altijd om een verwachting te verwezenlijken. Vaak leggen we de schuld bij onszelf of we vinden dat we niet hard genoeg hebben gewerkt. Dit kan leiden tot een spiraal van zelfkritiek. Niet erg behulpzaam! In deze blog zullen Yara en ik ingaan op het alternatief van de verwachting. Wat als er geen verwachtingen zijn? Hoe zou dat er uitzien? In deze blog lees je onze ideeën hierover. Met voorbeelden uit onze eigen ervaring en inspiratie opgedaan uit de praktische wijsheid van de Stoa, grondleggers van het stoïcisme. Veel leesplezier!


Floor: Geen verwachtingen… Dat is moeilijk je voor te stellen! Vooral omdat onze verwachtingen over onszelf zo vervlochten zijn met wat er van ons wordt verwacht vanuit de maatschappij. Mijn verwachtingen uitzetten lukt me haast niet, in ieder geval nog niet. Wat ik makkelijker vind om te beantwoorden is de vraag: Wat als je niet kan falen? Stel dat ik niet zou kunnen falen voor mezelf dan zou ik zeker meer risico’s nemen. Bijvoorbeeld, ik heb wel eens met het idee gespeeld om iets voor mezelf te beginnen. Zo leek het me heel leuk om dingen die ik op straat vind te repareren en te recyclen, om daar dan vervolgens samen met de buurt weer nieuwe waarde aan te geven. Iets waar ik in geloof en waar ik blij van wordt. Alleen dacht ik daarbij constant, en eigenlijk nog steeds wel: dat gaat me toch niet lukken, ik heb daar geen ervaring mee, het kost geld, energie. Al die negatieve verwachtingen en onbewuste oordelen belemmeren mij om actie te ondernemen. Super zonde! Want dat is wel wat ik graag zou willen doen. Als ik dus daar niet mee zou kunnen falen, dan denk ik dat ik het gewoon zou gaan doen! En het is natuurlijk ook logisch dat het niet altijd makkelijk is om te bereiken wat je wil. Alleen nu houdt de verwachting me tegen en niet de echte obstakels, die ga ik eigenlijk uit de weg. Vaak is die verwachting ook nergens op gebaseerd. Als iets anders gaat dan gepland hoeft dat niet te betekenen dat je faalt; als je het zelf niet ervaart als falen dan is het dat ook niet!


Yara: Dus eigenlijk wat je zegt is dat je je jezelf toestaat om te falen, waardoor je niet meer faalt!


Floor: Ja, en als iets niet lukt kun je naar andere manieren zoeken om te bereiken wat je wil.

Dat is eigenlijk wat de filosofie van het stoïcisme ook bepleit. Een van de belangrijkste uitgangspunten van deze filosofie is dat we ons moeten richten op de dingen waar we invloed op hebben en dat waar we op geen invloed op hebben leren accepteren. Accepteren betekent niet dat we alles moeten laten gebeuren en passief blijven. Het gaat om verantwoordelijkheid nemen waar we wel invloed op hebben, namelijk onze gedachtes en ons handelen. Wanneer ons hoofd, ons hart en ons lichaam één geheel zijn, zijn we authentiek. Zo kunnen we met meer rust en autonomie de dingen ondergaan waar we geen controle over hebben. Een voorbeeld dat dit goed toelicht:


"Als je een wandeling wil gaan maken maar het regent, dan kun je passief op de bank gaan zitten. Je kunt natuurlijk ook een paraplu en regenkleding pakken en alsnog gaan. Of je verandert je plannen, en gaat iets anders (maar dan binnen) doen."*

En natuurlijk betekent dit ook niet dat we het niet vervelend mogen vinden dat het regent. Volgens de stoïcijnen is het belangrijk dat we ons niet laten meeslepen door emoties en onze verlangens kritisch bekijken. "Dit betekent niet dat we emotieloos of onverschillig moeten zijn; het gaat erom de slechte emoties in te dammen en de goede te cultiveren. Vaak genoeg rechtvaardigen we onze gevoelens door te wijzen op de buitenwereld, in plaats van ons af te vragen of onze emoties legitiem, laat staan behulpzaam zijn."**

Hoe zou dat voor jou zijn, als je je verwachtingen uit zou kunnen zetten en je volledig open zou stellen aan de veranderende omstandigheden? Lukt jou dat?


Yara: Dat is echt moeilijk, want onze verwachtingen zitten zo diep in ons. Je noemde net kort het verschil tussen verwachtingen van onszelf en die van de maatschappij - ik heb zelf ondervonden dat als ik geen (te hoge) verwachtingen meer heb over mijzelf dan doen maatschappelijke verwachtingen mij minder. Als ik mijzelf minder onder druk zet maak ik mij ook minder druk over wat anderen over mij denken. Uiteindelijk gaat het om een dieper vertrouwen in jezelf. En zo kun je beter je eigen weg volgen. Ook al bestaan maatschappelijke verwachtingen nog wel, ze zijn veel minder dominant in hoe ik mijn beslissingen maak en hoe ik mijzelf voel. Ik zal uitleggen hoe dat voor mij is geweest:

Het is nu iets meer dan een jaar dat ik mijn studie in Londen heb afgerond en sindsdien heb ik langzaam al mijn werk en projecten losgelaten. Ik ben steeds minder gaan doen. Niet opzettelijk maar het was het leven zelf die mij die richting opstuurde. Ik verhuisde naar Frankrijk en zo vond ik mezelf op een punt zonder projecten, zonder werk en sociaal netwerk. Ik had niets meer. Het voelde alsof ik niemand meer was. En dat vond ik ongelooflijk moeilijk. Omdat ik een hele goede studie heb gedaan, waren er voor de buitenwereld veel hoge verwachtingen. Alleen ik voldeed, of voldoe, daar niet aan. In plaats daarvan heb ik alles anders gedaan! Als iemand mij op een verjaardag vroeg wat ik deed was een deel van mij beschaamd. Vaak denken we dat kritiek van anderen komt maar in mijn geval, als ik nu terugkijk, was ik vatbaar voor kritiek omdat ik zelf kritisch was over mijn keuzes. En deze houding werd gereflecteerd door anderen.


Dit kan best een confrontatie zijn. Het heeft mij lang gekost om te durven voelen wat het met mij doet als ik op deze manier geconfronteerd wordt. Schaamte, verdriet en ook boosheid... Je ziet, het hele rijtje wat we het liefst niet willen! Om geaccepteerd te worden door anderen moest ik mijzelf leren accepteren. Dat betekent: alle gevoelens toelaten die ik het liefst onder het tapijt wilde verstoppen. Dat betekent: echt durven voelen, zonder oordeel. Tot kort geleden wist ik niet wat dat was. Het gevoel van leegte was uiteindelijk een enorme les. Het heeft mij geholpen dat ik verwachtingen meer en meer kan loslaten. Zelfs in de leegte besta ik, en hoe! Ik ben op een plek aangekomen waar het me eigenlijk helemaal niet uitmaakt. Ik ben wie ik ben. En dat is nog steeds moeilijk hé, er zijn momenten dat ik terugschiet in het geconditioneerde denken, maar ik voel mij nu losser van wat anderen van mij denken. Ik vraag en eis minder van mezelf. Als ieder van ons steeds meer zekerheid in zichzelf weet te vinden zullen maatschappelijke verwachtingen verdwijnen. Want wat is de maatschappij eigenlijk? Die maken wij met z’n allen.


Floor: Dat ben ik met je eens. Wij hebben zeker invloed op de verwachtingen die we voor onszelf scheppen, die projecteren we ook op onze omgeving. Bijvoorbeeld, we verwachten van onszelf dat we na onze studie gelijk een baan vinden en als het dan niet lukt dan zijn we snel geneigd te denken dat we het niet goed genoeg doen. Terwijl misschien is een baan vinden helemaal niet wat we op dat moment willen.


Nu is het misschien een luxe positie om te kunnen zeggen dat je niet zou willen werken. Financiële onafhankelijkheid speelt daarom voor mij ook heel erg mee in deze afweging. Maar dat is iets waar we later uitgebreider aandacht aan zullen besteden.

We zien anderen vervolgens wel een baan vinden en we krijgen voortdurend vragen als Wat voor je werk doe je nu? Je bent toch klaar met je studie? Hierdoor ga je er misschien vanuit dat anderen deze verwachting van je hebben, terwijl je het stiekem ook van jezelf verwacht…


Yara: Deze vragen kreeg ik ook vaak! De onderliggende verwachting was dat ik iets met mijn studie Filosofie zou moeten doen, na al mijn investeringen. Maar goed, op dit moment even niet. Vrijer zijn van verwachtingen geeft mij de ruimte om te doen waar ik plezier uit haal. Ik heb nu een bedrijfje opgezet om Engelse bijles te geven. Dat is wat nu past, zonder dat er een groot plan achter zit. Dat had ik nooit verwacht! Precies wat jij ook zei: er is minder angst om te falen. Al is het maar voor een jaar, dan ga ik daarna wel weer wat anders doen!

.

Floor: En hoe zit het dan met waardering? Ik denk dat wat wij de maatschappij noemen wel een grote rol speelt in de verwachtingen die we voor onszelf creëren. We willen namelijk toch voor onze inzet, ideeën en acties een beetje waardering ontvangen. Laat ik het zo zeggen, als we ergens waardering voor krijgen dan werkt dat stimulerend. Je kan jezelf waardering geven maar het is ook heel fijn om dat van anderen te krijgen. En ik denk dat we tegenwoordig veel waardering willen krijgen door middel van onze status in werk.


Yara: Daar zijn we inderdaad gevoelig voor. We zoeken allemaal erkenning, waardering. Toch heb ik gevoeld dat als je via de waardering van anderen je bevestiging zoekt, je daar dan naar op zoek blijft. Daardoor voel je je nooit helemaal tevreden met jezelf en wat je doet. Je bent onzeker omdat je afhankelijk bent van anderen. Er is altijd wel iemand die het niet met je eens is! Om mijzelf te helpen geef ik mezelf nu meer waardering, in plaats van het automatisch buiten mezelf te zoeken. Bijvoorbeeld door tegen mezelf te zeggen: Goh Yaar, dat heb je goed gedaan! Al is het maar voor iets kleins. En echt, het werkt! Zo wordt je veel vrijer en autonomer en kun je juist de dingen gaan doen die jij wil doen. Ook al zijn anderen het niet per sé met je eens. Ik was daar eerst heel gevoelig voor maar nu begin ik te zien hoe het ook anders kan.


Floor: Mensen zeggen vaak: als je ouder wordt dat je dan zekerder wordt. Dat komt ook door deze lessen die we leren in het leven. Ik denk dat het zo werkt, als je die lessen hebt ervaren, dan kun je deze meenemen in hoe je leeft.


Yara: We leren vooral door in onze ervaringen eerlijk te zijn naar onszelf. Onszelf regelmatig te bevragen Hoe voel ik mij? Ben ik authentiek aan mijzelf of laat ik mij door anderen beïnvloeden? Zo ben ik er zelf achter gekomen dat mijn manier van werken moest veranderen. Ik was niet in mijn eigen flow. Het gaf mij te veel druk en stress. Nu probeer ik het op een andere manier.


Floor: En hoe voel je je nu ten opzichte van daarvoor?


Yara: Ik kan mijzelf nu waarderen gewoon voor wie ik ben. Meer dan hiervoor. Ik kan nu gelukkig zijn met alles wat ik doe. Natuurlijk lukt dit niet altijd maar ik herinner mij mezelf er wel aan: Hé je bent gewoon wie je bent en dat is goed. Je hoeft je niet beter of mooier voor te doen.


Floor: Dus je haalt eigenlijk meer waardering uit minder.


Yara: Ja, en vooral meer uit de kleine dingen! Zorg er eerst voor dat je goed in je vel zit. De grote dingen die vallen dan zelf wel op z’n plek Dat is een van belangrijkste lessen die ik heb geleerd.


Floor: Mooi! Ik denk dat het ook veel sterker is dat je jezelf ondanks alles kan waarderen en dat helpt je ook om zeker te zijn over de dingen te doet.


Yara: En dus minder verwachtingen te hebben! Om het weer even rond te maken.


Floor: Je eigen verwachtingen kunnen loslaten biedt ruimte om aan te voelen wat je écht wil en dan zijn we uiteindelijk ook meer tevreden. Waardoor we meer energie hebben om de dingen te doen die we willen en dat werkt dan heel stimulerend.


Yara: Ook voor anderen. Want je straalt uit dat je het niet voor anderen doet maar voor je eigen plezier. En dat zullen anderen ook voelen, die energie!


Lees het vervolg in onze blog 2.3 'Verwachtingen - werk als identiteit' - verschijnt binnenkort

Heb je het eerste deel van deze serie over verwachtingen gemist? Lees het hier!


* https://denieuwestoa.nl/wat-is-het-stoicisme/

** https://www.volkskrant.nl/de-gids/doe-zoals-de-stoicijnen-en-die-pandemie-valt-reuze-mee-leert-cabaretier-filosoof-tim-fransen-u~b107e179/

FOTO MOMENT



Aan elke blog voegen wij een landschap toe, gewoon omdat we dit mooi vinden. Dit keer een nieuwsgierig madeliefje, dat zich weinig aantrekt van het hek maar juist haar eigen weg vindt en meebeweegt. Soms lopen dingen anders dan gepland, laten we genieten van deze onbedoelde uitkomsten. Een quote die mooi aansluit bij onze blog en deze foto komt van musicus Gabrielle Roth:


"Imagination is powerful. Imagination is healing. All you need is the courage to visualize what should be, and then give yourself to its creation. The result may not be what you expected, but it will be right."


"Verbeelding is krachtig. Verbeelding is helend. Alles wat je nodig hebt is de moed om je voor te stellen wat zou moeten zijn, en je er aan over te geven. Het resultaat is misschien niet wat je had verwacht, maar het zal het goede zijn."


REFLECTIE MOMENT


Het is fijn om stil te staan bij wat je net hebt gelezen en het tot je door te laten dringen. Daarom is er bij de starter club altijd een reflectie moment. Je kan hier teruglezen hoe je dat ook alweer doet, reflecteren.


Maak het je gemakkelijk: pak een kopje thee, ga lekker zitten in een comfortabele stoel of op je bed, en laat jezelf ontspannen in het moment. Dit is een moment met jezelf, belangrijk om dat te koesteren!


Eén van de overtuigingen van het stoïcisme is dat we ervaringen kunnen doorleven door ze in te beelden. Door je voorstellingsvermogen kun je de bijkomende emoties van een bepaalde ervaring leren voelen, herkennen en accepteren waardoor je tijdens de daadwerkelijke ervaring er minder door wordt overvallen. Daarom de volgende opdracht, door de Stoa ook wel 'Premeditatio Malorum' genoemd, wat negatieve visualisatie betekent. Ik geloof dat we ons zowel op het negatieve als op het positieve kunnen richten. Hierbij een aangepaste oefening door de Stoa geïnspireerde oefening: 
 
Stel jezelf voor: een moment in de nabije toekomst waar je gespannen over bent. Dit kan een bijvoorbeeld een belangrijk gesprek zijn. Wat zijn je verlangens voor de uitkomst? En wat zou er gebeuren als de verlangens niet uitkomen? Misschien kom je niet uit je woorden en raak je in paniek of misschien krijg je juist positieve feedback.

~ Hoe voelt het? Let hierbij ook op de fysieke reacties in je lichaam.

~ Welke emoties kom je tegen? Mogelijk ben je gekwetst, boos of voel je je juist gezien en gewaardeerd. Je gesprekspartner is bijvoorbeeld heel oordelend over jou en hierdoor wordt je onzeker.

~ Je kunt de gevoelens leren herkennen wanneer de échte situatie van bijvoorbeeld een belangrijk gesprek zich aandient. Bedenk welke acties binnen jouw macht liggen om er mee om te gaan. Bijvoorbeeld om het gesprek voorbereiden, dankbaar te reageren op een compliment of een glas water te drinken als je even niet uit je woorden. Het klinkt simpel maar deze praktische tips kun je altijd toepassen om jezelf te helpen.


1 reactie

Recente blogposts

Alles weergeven